Τέλος εποχής για την παιδεία: τα νέα πανεπιστημιακά τμήματα

Μια νέα εποχή ανατέλλει για την δημόσια εκπαίδευση. Μια εποχή που ξεφορτώνεται τα περιττά στοιχεία του δημόσιου Πανεπιστημίου (όπως τα μεταπτυχιακά και η έρευνα) και τονίζει τα στοιχεία που αξίζουν να διατηρηθούν (τις ολοένα περιπλοκότερες καφκικού τύπου γραφεικρατικές διαδικασίες).

Τα σχέδια της Υπουργού Παιδείας, Άννας Διαμαντοπούλου -που αγαπάει τόσο την δημόσια εκπαίδευση ώστε να στείλει την κόρη της σε ιδιωτικό σχολείο, για να μην υπερφορτώσει το δημόσιο- το λένε ξεκάθαρα: ήρθε η ώρα για σύνδεση της ανώτατης εκπαίδευσης με την αγορά και την βιομηχανία. Γιατί, στο κάτω-κάτω βρε αδερφέ, τί να τους κάνεις τους επιστήμονες όταν χρειάζεσαι εξειδικευμένους εργάτες; Από πότε η γνώση μπαίνει πάνω από την αγορά; Ήρθε η ώρα να εξαλειφθούν τέτοιες παρωχημένες ιδέες. Η αγορά υπεράνω όλων. Η αγορά του 40% ανεργίας στους νέους -χωρίς να υπολογίζεται η υποαπασχόληση και η ετεροαπασχόληση, φυσικα- και της “ευέλικτης” εργασίας χωρίς δικαιώματα. Σε αυτά τα δεδομένα οφείλει να προσαρμοστεί το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Η θεότητα της Αγοράς, σε πρώιμη απεικόνισή της (4ος αιώνας π.Χ.)

Πως;

Μα φυσικά με την κατάργηση των τμημάτων που προσβλέπουν στην επιστημονική έρευνα και ιδιαίτερα των τμημάτων Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών, στα οποία υπάρχουν ακόμα επικίνδυνοι αχρείοι (όχι όλοι, βέβαια, αλλά κάποιοι) που έχουν βάλει σκοπό της ζωής τους να καταλάβουν πως λειτουργούν οι κοινωνικές και ψυχικές δομές, η εξουσία, ο πολιτισμός και τα κοινωνικά κινήματα.

Τέτοια άχρηστα τμήματα μπορούν να αντικατασταθούν με πολύ χρησιμότερα, προσαρμοσμένα στις σημερινές ανάγκες της αγοράς. Ακολουθεί μια αρχική λίστα των υπό ίδρυση τμημάτων.



1. Call Center Science Deparment (CCSD)



Η επιστήμη της τηλεφωνικής επικοινωνίας, όπως αυτή εφαρμόζεται στα τηλεφωνικά κέντρα μεγάλων εταιριών. Τα τηλεφωνικά κέντρα αποτελούν ένα σημαντικότατο τομέα απασχόλησης και πρέπει να στηριχθούν από ανάλογη εξειδίκευση. Οι φοιτητές μαθαίνουν μια σειρά από δεξιότητες, βασικές για μια πετυχημένη καριέρα ως Call Center Agents. Οι σπουδές μπορούν να συνεχιστούν για την απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου - MccSc (Master of call center Science) - ή και διδακτορικού – TeD (Doctor of Telephony).

Ενδεικτικά μαθήματα:

Customer Service Ι & ΙΙ: Πώς να είστε ο κυματοθράυστης των παραπόνων ενάντια στην εταιρία που δουλεύετε, τα οποία ακούτε εσείς και όχι οι υπέυθυνοι (που είναι κλεισμένοι στο γραφείο τους και παίζουν Farmville). Πως να μην σπάτε πληκτρολόγια ή να μην βάζετε τα κλάμματα όταν σας προσβάλλουν προσωπικά για πράγματα που δεν έχετε καμία ευθύνη. Τεχνικές ευγενικής ομιλίας και υπομονής στον κάθε συνδρομητή – ζώο που δεν ξέρει τί θέλει, δεν ξέρει τί του γίνεται και βρίζει εσάς για αυτό.

Προώθηση προϊόντων Ι, ΙΙ & ΙΙΙ: Αλυσίδα μαθημάτων που στοχεύει στην απόκτηση δεξιοτήτων στην τηλεφωνική προώθηση προϊόντων. Οι φοιτητές σταδιακά χάνουν κάθε ενδοιασμό στο να τηλεφωνούν σε σπίτια σε ακατάλληλες ώρες, μαθαίνουν να μιλούν μηχανικά σαν προηχογραφημένο μήνυμα και να δέχονται, συνεπώς, τα ανάλογα γαμωσταυρίδια από την πλειοψηφία των “πελατών”.

Collection Department Science: Οι φοιτητές μαθαίνουν την λειτουργία τμημάτων που ασχολούνται με την εξόφληση λογαριασμών, την αποπληρωμή δανείων και καρτών. Μαθαίνουν να ακούγονται σαν μαφιόζοι στο τηλέφωνο (μετά από ανάλυση περιεχομένου σε ταινίες όπως o “Νονός 1, 2 & 3”, “Scarface” και “Goodfellas”), να απειλούν κόσμο, να απειλούν τα παιδιά και την οικογένεια του οφειλέτη και να κάνουν προσωπική τους υπόθεση κάτι από το οποίο τα κέρδη δεν θα τα δούν ποτέ, ούτε στα πιο γλυκά τους όνειρα. Αντίθετα, αυτοί που θα δουν τα κέρδη, κάθονται στην βίλα τους στην Εκάλη δίπλα από την πισίνα και ευχαριστούν τον ύψιστο που βρέθηκαν κάποιοι μαλάκες να κάνουν την βρωμοδουλειά αντί για αυτούς. Ιτς ε μπιούτιφουλ γουόρλντ...

Εργαστήριο αποφυγής συνδικαλισμού: Σε κάθε χώρο εργασίας, κάποιοι αχάριστοι εργαζόμενοι επιχειρούν να οργανωθούν σε σωματείο για να διεκδικήσουν παραπάνω δικαιώματα και χρήματα. Στο εργαστήριο αυτό, οι φοιτητές μαθαίνουν να αδιαφορούν στην προπαγάνδα του σωματείου, να λειτουργούν με ατομικιστικά κριτίρια, να μην απεργούν ποτέ και για κανένα λόγο και να πιστεύουν ότι αυτό θα τους βοηθήσει στην προσωπική τους ανέλιξη στην εταιρία.

Πρακτική Άσκηση: Η πρακτική άσκηση γίνεται καθ' όλη την διάρκεια σπουδών, χωρίς φυσικά να πληρώνεται. Οι φοιτητές μαθαίνουν να επιβιώνουν μετά από 8 ώρες μπροστά σε έναν υπολογιστή και με ακουστικό στο ένα αυτί. Επίσης, μαθαίνουν να ελαχιστοποιούν τις ανάγκες τους για διάλλειμα, φαί, νερό ή κατούρημα, ώστε να επικεντρώνονται στον “στόχο” της ομάδας και να πάρουν το bonus. Τέλος, μαθαίνουν να μην παραπονιούνται όταν έχουν δουλέψει σερί 8 ώρες με ελάχιστο διάλλειμα & 3 ώρες υπερωρία και τελικά αντί για bonus πήραν κάτι αρχίδια.



2.McScience Deparment


Τμήμα που στοχεύει στην επιστημονική επιμόρφωση ανθρώπων που θα στελεχώσουν αλυσίδες fast food και τυροπιτάδικων. Οι φοιτητές εισέρχονται στον κόσμο του γρήγορου φαγητού και της απόλυτης εργασιακής εξαθλίωσης, η οποία επιστημονικά ονομάζεται πλέον “ελαστικότητα”.

Ενδεικτικά Μαθήματα:

Fast Food Preparation I, II & III: Αλυσίδα μαθημάτων που στοχεύει στην απόκτηση δεξιοτήτων στην παρασκευή “φαγητού” στην “κουζίνα” των fast food. Οι φοιτητές μαθαίνουν να μην ξερνάνε κάθε φορά που τηγανίζουν τα άγνωστης προέλευσης “κρέατα” (ή οτιδήποτε κι αν είναι αυτό), να μην ανεβαίνουν σε καρέκλες κάθε φορά που βλέπουν αρουραίους και κατσαρίδες να τριγυρνάνε δίπλα τους και να μην ασχολούνται με τετριμμένα πράγματα όπως η υγιεινή του καταστήματος.

Παιδικά Πάρτυ Ι & ΙΙ: Οι φοιτητές μαθαίνουν να ντύνονται με γελοίες στολές και να τριγυρνάνε στο κατάστημα τρομάζοντας τα παιδάκια σε παιδικά πάρτυ, ώστε να φύγουν πιο γρήγορα και να αρχίσει το επόμενο (με αυτό τον τρόπο χωράνε πολλά πάρτυ μέσα σε μια μόνο ημέρα!). Επίσης μαθαίνουν να το παίζουν συνεχώς χαρούμενοι και να ρωτάνε τους πάντες αν “περνάνε καλά”, την ίδια στιγμή που μαθαίνουν να μην υποχωρούν στους αυτοκτονικούς ιδεασμούς που απέκτησαν από το γεγονός ότι κοντεύουν τα 30 και είναι ντυμένοι σαν κλόουν ή σαν τεράστια μερίδα πατάτες από τα McDonalds.

Πρακτική Άσκηση: Απλήρωτη (προφανώς). Οι φοιτητές μαθαίνουν ότι το 8ωρο είναι εντελώς προαιρετικό και ότι πρέπει να δουλέψουν όποτε και όσο αποφασίσει η διοίκηση. Μαθαίνουν να μην παραπονιούνται όταν τους μεταφέρουν στην Νέα Μάκρη (και οι ίδιοι μένουν στα Λιόσια). Τέλος, αποκτούν δεξιότητες υπερανθρώπου που δύναται να δουλεύει ακατάπαυστα άπειρες ώρες, χωρίς να κουράζεται πριν φτάσει στο σπίτι του και ξεραθεί στον ύπνο μέχρι την επόμενη βάρδια.

3.Food Distribution Science Department

Τμήμα που στοχεύει στην επιστημονική κατάρτιση κούριερ και ντελιβεράδων (executive food distributor).

Ενδεικτικά μαθήματα:

Εργαστήριο Ριψοκίνδυνης Οδήγησης Ι, ΙΙ & ΙΙΙ: Ο χρόνος είναι χρήμα και η οδική ασφάλεια, όπως και η ζωή του εργαζόμενου, δεν έχει καμία αξία μπροστά στο χρήμα. Όσο πιο γρήγορα παραδωθεί το δέμα ή τα σουβλάκια, τόσο περισσότερες παραδόσεις ανα ημέρα και τόσο περισσότεροι ευχαριστημένοι πελάτες. Οι φοιτητές μαθαίνουν με πρακτικούς τρόπους να περνάνε κόκκινα φανάρια, να γκαζώνουν σε στενά χωρίς να κοιτάνε, να μην σταματάνε στα στόπ και να ξεφεύγουν από την τροχαία. Αν πεθάνουν πάνω στην διαδικασία ονομάζονται αυτόματα “υπάλληλοι του μήνα” και η εταιρία, καθώς και το τμήμα, καταθέτουν στεφάνι στην κηδεία τους. Ο μισθός (3-5 ευρώ την ώρα) πηγαίνει στο πρόσωπο που αναφέρεται στην διαθήκη τους, η οποία συντάσεται μαζί με την σύμβαση εργασίας. Αν δεν το κάνουν, κινδυνεύουν με απόλυση και διαγραφή από το τμήμα, λόγω “μειωμένης παραγωγικότητας”.

Πρακτική Άσκηση: Ουσιαστικά ίδια με τα υπόλοιπα τμήματα (απλήρωτη, υπερωρίες, τεχνικές ελαχιστοποίησης της κούρασης, κτλ.)

4.Waiting Tables Science Department (WTSD)

Τμήμα που στοχεύει στην κατάρτιση επιστημόνων προς απασχόληση ως σερβιτόροι/ες σε διάφορες επιχειρήσεις.

Ενδεικτικά Μαθήματα:

Κράτημα Δίσκου Ι & ΙΙ: Οι φοιτητές παρακολουθούν σεμινάρια από έμπειρους σερβιτόρους στο κράτημα δίσκου, ώστε να αποκτήσουν σταθερότητα και ταχύτητα, όσο κουρασμένοι κι αν είναι και όσες ώρες και αν δουλεύουν πηγαίνοντας πάνω – κάτω σαν τρελοί.

Αντιμετώπιση Πελατών Ι, ΙΙ & ΙΙΙ: Αλυσίδα μαθημάτων που στοχεύει στην απόκτηση δεξιοτήτων για την αντιμετώπιση πελατών. Οι φοιτητές μαθαίνουν να ακούν την κάθε αδιανόητη απαίτηση του πελάτη, να δέχονται παράπονα για το φαγητό ή τον καφέ (που δεν έφτιαξαν οι ίδιοι), να δέχονται προσωπικές προσβολές χωρίς να χάνουν την υπομονή τους και να συμπεριφέρονται ως υπάνθρωποι σκλάβοι του αφεντικού τους και του κάθε πελάτη που αποφάσισε να βγάλει το άχτι του πάνω τους.

Εργαστήριο Σεξουαλικής Παρενόχλησης: Απευθύνεται κυρίως σε γυναίκες που φοιτούν στο τμήμα. Η αξιοπρέπεια του εργαζόμενου είναι εμπόδιο στην ικανοποίηση του πελάτη και την λειτουργία της επιχείρησης. Διδάσκεται η απόλυτη υπομονή σε σεξιστικά και προσβλητικά σχόλια, (είτε του εργοδότη, είτε του πελάτη), η διατήρηση του χαμόγελου ότι κι αν συμβεί και η ανοχή στο χούφτωμα και την επίδειξη “ανδρισμού” από πελάτες που έχουν πρόβλημα με το μέγεθος του πέους τους και επιλέγουν να αυτοεπιβεβαιωθούν χρησιμοποιώντας την σερβιτόρα. Και ο πελάτης έχει πάντα δίκιο.

Πρακτική Άσκηση: Ίδια με τα υπόλοιπα τμήματα (απλήρωτη, υπερωρίες, τεχνικές ελαχιστοποίησης της κούρασης, κτλ.)



Άλλα τμήματα (σύντομα περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Παιδείας):

Warehouse Management Science Department: Εκπαίδευση-κατάρτιση αποθηκάριων

Τουριστικά Επαγγέλματα: γίνε επαγγελματίας γκρούμ και receptionist! Η σχολή υπάρχει ήδη!

Janitor Science Department: Γίνε καθαριστής/ καθαρίστρια και νιώσε την εμπειρία της μεσαιωνικής σκλαβιάς στο πετσί σου! Ειδικά μαθήματα για αποφυγή επιθέσεων με βιτριόλι από μπράβους, για όσους κάνουν το λάθος να συνδικαλιστούν.

ΑΣΕΕ (Ανώτατη Σχολή Εθελοντικής Εργασίας): Δεν βρίσκεις δουλειά στο αντικείμενό σου; Ταυτόχρονα με την ετεροαπασχόληση, μπορείς να εργαστείς απλήρωτα και εθελοντικά! Οι φοιτητές μαθαίνουν να έχουν την ψευδαίσθηση ότι κάποτε μπορεί να ασχοληθούν με αυτό που σπούδασαν και μάλιστα κάποτε μπορεί να πάρουν και τον βασικό μισθό। Επίσης μαθαίνουν να διατηρούν αυτή την ψευδαίσθηση ακόμα και όταν ξέρουν ότι τίποτε από τα παραπάνω δεν πρόκειται ποτέ να γίνει।Εκτός αν αλλάξουν ριζικά κάποια πράγματα।।Δεν φαίνεται και τόσο κακή ιδέα τώρα, ε;

Οι εγγραφές άνοιξαν!

Ποιός φοβάται τους ποδηλατόδρομους;

Πρόσφατα, στην πόλη της Κέρκυρας, ξεκίνησαν οι εργασίες για την κατασκευή ποδηλατόδρομων. Πολύ σύντομα, πληροφορηθήκαμε από μερικούς “ευσυνείδητους πολίτες” τις καταστροφικές συνέπειες αυτής της αλλαγής: 300 θέσεις πάρκινγκ θα χαθούν, τα καταστήματα θα χάσουν την πελατεία τους (αφού δεν θα μπορούν οι πελάτες να παρκάρουν στο ένα μέτρο από την είσοδο), θα επικρατήσει κυκλοφοριακό χάος, σμήνη από ακρίδες θα καταστρέψουν της σοδειές, το νερό θα γίνει αίμα και ο άγγελος θανάτου θα σκοτώσει όλους τους πρωτότοκους υιούς της πόλης. Τα σενάρια της Αποκάλυψης και των Μάγιας ωχρειούν, μπροστά στις ανυπολόγιστες καταστροφές που θα φέρουν οι ποδηλατόδρομοι.

Πίνακας του Ιερώνυμου Μπός που απεικονίζει την Κέρκυρα μετά την κατασκευή των ποδηλατόδρομων - και όχι την κόλαση όπως πολλοί λανθασμένα πιστεύουν.

Τον κύριο ρόλο του προφήτη για αυτή την δυσοίωνη εξέλιξη παίζουν οι έμποροι και οι καταστηματάρχες της πόλης. Η στάση τους δεν εκπλήσσει. Θυμίζει την στάση των εμπορικών συλλόγων της Αθήνας, οι οποίοι απαιτούν κατά καιρούς την απαγόρευση των πορειών και των συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας, για να μην παρεμποδίζεται η εμπορική κίνηση και το shopping. Την ίδια εχθρότητα επιδεικνύουν και στους απειροελάχιστους ελεύθερους χώρους και πάρκα της πρωτεύουσας: ένας χώρος στάθμευσης πιστεύουν πως εξυπηρετεί πολύ καλύτερα τα καταστήματα, από ένα πάρκο ή έναν χώρο πρασίνου. Κανένα επιχείρημα δεν είναι αρκετό για να τους πείσει ότι ο κόσμος δεν τελειώνει έξω από το μαγαζάκι τους. Καμία ανάγκη κοινωνικής διαμαρτυρίας, κοινωνικών διεκδικήσεων, ελέυθερων χώρων ή πρασίνου δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις ιερές ανάγκες της επιχείρησής τους. Ο κόσμος ολόκληρος είναι τα καταστήματα στην Ερμού, την Πατησίων ή την Λ. Αλεξάνδρας στην Κέρκυρα. Όλοι οι υπόλοιποι υπάρχουμε για να τα θρέφουμε.

Δεν είναι εύκολο όμως να κατηγορήσεις τους εμπόρους για αυτή την στενομυαλιά. Εδώ και χρόνια μας έχουν πείσει ότι η “επιχείρηση” και το “κατάστημα” είναι ιερές λέξεις, λέξεις που συνδέονται με την ανυπέρβλητη θεότητα της “Αγοράς”. Η Αγορά είναι ο Θεός και οι έμποροι και επιχειρηματίες οι μόνοι προφήτες του, υπεύθυνοι για κάθε ίχνος πολιτισμού, ανάπτυξης, ευημερίας και κοινωνικής γαλήνης. Σε αυτούς χρωστάμε τα πάντα. Το ίδιο ισχύει, όπως παντού, και στην Κέρκυρα. Πολλοί έμποροι θεωρούν ότι πρέπει να είναι πιο προνομιούχα τάξη από τους υπόλοιπους πολίτες, με δικαίωμα veto σε οποιαδήποτε αλλαγή ή εξέλιξη. Έτσι, δεν είναι περίεργο που κάποιος απο αυτούς γράφει -σε μια συζήτηση για το ζήτημα των ποδηλατόδρομων, στο Facebook- τα παρακάτω:

“[…] θα μαζέψω τα χρήματά μου απο αυτό το νησί σας και θα την κάνω για απέναντι που μας σέβονται εμάς που φέρνουμε λίγο χρήμα στην αγορά σας και δίνουμε και μερικές θέσεις εργασίας και μεροκάματα. Το ευχαριστώ είναι να μας κάνετε τη ζωή μας κόλαση. Ευχαριστώ όλους τους Δημότες και γηγενείς της Κέρκυρα για τον σεβασμό που δείχνετε και για τις υποδομές σας για ανάπτυξη.”*

Κερκυραίος Έμπορος: ιερός πυλώνας της ανάπτυξης
και του πολιτισμού, που ανιδιοτελώς προσφέρει
τόσα χρόνια τώρα σε εμάς τους πληβείους

Η “Κόλαση”, όπως φαίνεται, δεν είναι η κατάληψη της πόλης από τα αυτοκίνητα, η διαρκής παρουσία της λαμαρίνας σε ένα μνημείο πολιτισμού της Ουνέσκο, το καυσαέριο και η άθλια εικόνα των παράνομα παρκαρισμένων αυτοκινήτων. Όχι. Η “κόλαση” είναι οι ποδηλατόδρομοι, που μας εμποδίζουν να παρκάρουμε όπου γουστάρουμε και μας παροτρύνουν να πάρουμε ποδήλατο αντί για το πολυαγαπημένο μας αμάξι. Και για να τον ευχαριστήσουμε για την ανιδιοτελή του προσφορά σε εμάς τους αχρείους, πρέπει να ξεχάσουμε κάθε προσπάθεια βελτίωσης της ποιότητας ζωής μας που αντικρούει στα ιερά του συμφέροντα και, επιπλέον, να του δώσουμε την άδεια να χρησιμοποιεί παράνομα οποιονδήποτε δημόσιο χώρο θελήσει.

Δεν είναι βέβαια όλοι όσοι είναι ενάντιοι στους ποδηλατόδρομους έμποροι και δεν είναι όλοι οι έμποροι ενάντιοι στους ποδηλατόδρομους. Αλλά αυτό που κρατάμε εδώ από την λέξη “έμπορος” δεν είναι η επαγγελματική ιδιότητα, αλλά η “ιδεολογία” πίσω από τον όρο: ο πλήρης ατομικισμός, η έπαρση από την δήθεν “προσωπική επιτυχία” και “επίτευξη”, η συρίκνωση του κόσμου γύρω από τα στενά ατομικά συμφέροντα, η αδιαφορία για τους συμπολίτες και την ποιότητα ζωής της πόλης. Γι' αυτό τον λόγο είναι εξοργιστικό κάποιοι να χρησιμοποιούν το εξής επιχείρημα: “Τόσα προβλήματα έχουμε και αντί να τα λύσουμε φτιάξαμε ποδηλατόδρομους;”. Γιατί τώρα που κάποιοι αναγκάζονται να μην παρκάρουν παράνομα όπου θέλουν και να μην παίρνουν την αυτοκινητάρα τους για να κάνουν 50 μέτρα απόσταση, τώρα θυμήθηκαν όλα τα προβλήματα της πόλης: το άθλιο νοσοκομείο, το αεροδρόμιο μέσα στην πόλη, τα σκουπίδια και την ανύπαρκτη δημόσια συγκοινωνία. Προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν γιατί για να λυθούν χρειάζονται κοινωνικές διεκδικήσεις και κινητοποίηση των πολιτών. Προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν γιατί, αντί για τα παραπάνω, έχουμε μια πλήρη εξατομίκευση, αδιαφορία και μη-συμμετοχή στα κοινά (εκτός από τις επαφές με τα μεγάλα τζάκια του νησιού, για να μας κάνουν κανένα ρουσφέτι). Αλλά τώρα, που κάτι εισέβαλλε στην ιδιωτική τους σφαίρα, ο μόνος λόγος που αναφέρονται στα μεγάλα προβλήματα της πόλης δεν είναι γιατί διατείθενται να κινητοποιηθούν για να τα λύσουν: απλά τα χρησιμοποιούν για πάρουν πίσω την θέση πάρκινγκ τους (που δεν τους ανήκει καν). Αν λειτουργήσει το καινούργιο νοσοκομείο, οι έμποροι που βρίσκονται κοντά στο παλιό θα ξεσηκωθούν και θα μιλήσουν για “υποβάθμιση της περιοχής”. Αν μεταφερθεί το αεροδρόμιο, το ίδιο θα γίνει με τους ξενοδόχους που βρίσκονται κοντά σε αυτό. Αν γίνουν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στην πόλη με αίτημα την καθαριότητα ή τις δημόσιες συγκοινωνίες, οι έμποροι του κέντρου θα μιλήσουν για “παρεμπόδιση της αγοράς”. Αν ξεκινήσουν οι εργασίες για υπόγεια πάρκινγκ, οι έμποροι που θα βρίσκονται κοντά στα εργοτάξια θα επιχειρήσουν να τις σταματήσουν, γιατί το εργοτάξιο θα “μειώνει την αγοραστική κίνηση”.

Υπάρχει ένα πράγμα με το οποίο μπορείς να συμφωνήσεις με την πλειοψηφία των εμπόρων και των λοιπών πολέμιων των ποδηλατόδρομων. Οι ποδηλατόδρομοι αποτελούν όντως ημίμετρο. Αυτό που πρέπει να απαιτηθεί από όλους όσους δεν είναι κλεισμένοι στο καβούκι τους και θέλουν μια ανθρώπινη Κέρκυρα είναι η πλήρης πεζοδρόμηση του κέντρου. Πρέπει να δωθεί ένα οριστικό τέλος στην χούντα της λαμαρίνας. Η ποιότητα ζωής της πόλης δεν μπορεί να προσμετράται με το πόσο κοντά στο τάδε ή το δείνα κατάστημα ή καφετέρια μπορεί κανείς να παρκάρει. Η ποιότητα ζωής σημαίνει ύπαρξη ελεύθερων χώρων, χώρων που στηρίζουν την ανθρώπινη επικοινωνία και συλλογικότητα, χώρων συνέυρεσης, διαλόγου, ανταλλαγής ιδεών. Οι ίδιοι οι καταστηματάρχες θα ωφεληθούν πολύ περισσότερο από μια τέτοια πόλη (αν και οι περισσότεροι δεν το αξίζουν). Οι ποδηλατόδρομοι αποτελούν απλά ένα ελάχιστο βήμα προς μια τέτοια κατεύθυνση. Το αν η πορεία αυτή θα συνεχιστεί δεν είναι θέμα του οποιουδήποτε Δήμαρχου ή τοπικού “άρχοντα”, αλλά όλων όσων θέλουν η Κέρκυρα να πάει προς μια τέτοια κατεύθυνση.

Οι μεγάλες αγορές μας στέρησαν μισθούς, εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα. Οι μικρές αγορές πάνε να μας ακυρώσουν την επιθυμία μας για μια ανθρώπινη πόλη. Και οι δύο μας απειλούν με τρομακτικά σενάρια αν δεν ακολουθήσουμε τις υποδείξεις τους. Και για τις δύο ξέρουμε ότι το κάνουν για “ιδίον ώφελος”. Ίσως φανεί υπερβολικό, αλλά ο αγώνας και στις δύο περιπτώσεις είναι κοινός.

* Ξεκαθαρίζω ότι δεν γνωρίζω προσωπικά τον κύριο που έγραψε την συγκεκριμένη φράση. Μπορεί, συνεπώς, να τον αδικώ και να μην έχει καμία σχέση με αυτό που περιγράφω (αν και μου φαίνεται μάλλον δύσκολο). Η ίδια η "ατάκα" όμως είναι πολύ χαρακτηριστική της κατάστασης στην οποία το κείμενο αναφέρεται.

Ο ξεχωριστός κ. Keuner

Ο κ. Κ. δεν το 'κρινε απαραίτητο να ζεί σε μια συγκεκριμένη χώρα. Έλεγε: “Παντού μπορεί να πεινάσω”. Κάποτε όμως έλαχε να περνάει από μια πόλη που την είχε κυριέψει ο εχθρός της χώρας όπου ζούσε. Τον πλησίασε τότε ένας αξιωματικός του εχθρού και τον ανάγκασε να κατεβεί από το πεζοδρόμιο. Ο κ. Κ. κατέβηκε και διαπίστωσε ξαφνικά ότι είχε αγανακτήσει ενάντια σε αυτόν τον άνθρωπο, και μάλιστα όχι ενάντια στον άνθρωπο μα προπαντώς ενάντια στην χώρα που ανήκε ο άνθρωπος αυτός, τόσο, που ευχήθηκε να γίνει ένας σεισμός και να την καταπιεί. “Γιατί”, ρώτησε ο κ. Κ. “έγινα εθνικιστής εκείνη την στιγμή; Γιατί συνάντησα έναν εθνικιστή. Μα γι' αυτό ακριβώς πρέπει να εξολοθρεύσουμε αυτή την βλακεία: γιατί κάνει βλάκες αυτούς που την συναντούν”.

B. Brecht - Ιστορίες του κ. Keuner

A Modest Proposal

Τα νέα μέτρα της κυβέρνησης σε συνεργασία με το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αυτά που πλασάρονται σήμερα ως λύση για την ελληνική οικονομία. Όλοι όμως ξέρουμε την ανεπάρκεια τους και την αδυναμία τους να λύσουν παθογένειες της χώρας εδραιωμένες εδώ και δεκαετίες. Αυτό που χρειαζόμαστε, είναι ανταγωνιστικότητα, κύριοι. Ανταγωνιστικότητα. Αυτή είναι η λέξη κλειδί, το πρότυπο που πρέπει να ακολουθήσουμε για να απαλλαγούμε μια και καλή από τα κακώς κείμενα της ελληνικής οικονομίας, από τις αιτίες που μας οδήγησαν μέχρι εδώ. Χωρίς να θέλω να παραγνωρίσω την προσφορά των εμπειρογνωμόνων του ΔΝΤ και της κομισιόν, εγώ, ο Conan ο Βάτραχος, καταθέτω την ταπεινή μου πρόταση, στα πλαίσια της διαδικτυακής δημοκρατίας που καθιέρωσε ο Γιώργος Παπανδρέου. Γιατί αυτή είναι η πραγματική ουσία της δημοκρατίας: να γράφεις την άποψή σου στο blog και να την στέλνεις σε ένα mail για να την δουν οι υπεύθυνοι του αρμόδιου υπουργείου. Όλες οι άλλες ανοησίες περί σωματείων, λαϊκών συνελεύσεων και οργανωμένων συλλογικοτήτων είναι απλά αναχρονισμοί των αριστεριστών που μαστίζουν την χώρα.

Καταθέτω λοιπόν την ταπεινή αυτή πρόταση, ως ένα δείγμα γραφής απαλλαγμένης από τις κεϋνσιανικές λογικές του ΔΝΤ (αλλά τι να περιμένεις από έναν οργανισμό με επικεφαλής τον σοσιαλιστή Στρώς Καν), ως μια πλατφόρμα πιθανών μέτρων –και όχι ημίμετρων, όπως αυτά που προωθούνται σήμερα- ικανών να κάνουν την χώρα όσο πιο ανταγωνιστική γίνεται, όσο πιο ελκυστική στις αγορές, όσο πιο ανεξάρτητη από σοσιαλιστικές λογικές παρακμής και εκφυλισμού των βασικών αξιών της ανθρώπινης κοινωνίας: του νόμου του ισχυροτέρου (όχι, λοιπόν, δεν φοβάμαι να το πω έτσι, λέω τα πράγματα με το όνομά τους) και της φυσικής επιλογής. Γιατί ο «νόμος του ισχυροτέρου» είναι μια έννοια που έχει δεχθεί την συκοφαντία και τα πυρά των αριστερών, αλλά για σκεφθείτε: πώς θα αναπτύσσονταν αυτός ο κόσμος αν όλοι οι άνθρωποι ήταν ίσοι; Ποιος θα είχε κίνητρο να δουλέψει παραπάνω, αν όλοι έπαιρναν αξιοπρεπείς μισθούς; Γιατί να επιβραβεύσουμε την τεμπελιά, εκείνους που θέλουν σύνταξη, εκείνους που θέλουν να κάνουν διακοπές, εκείνους που θέλουν να μην δουλεύουν 14 ώρες την ημέρα και να μην κάνουν υπερωρίες ή –φρίκη!- αν κάνουν, να πληρώνονται για αυτές;

Αφήνω αυτά τα ερωτήματα ανοιχτά, για να τα σκεφτεί ο καθένας μας, και προχωράω στις προτάσεις:

1. Χαμηλότερος βασικός μισθός: Πώς μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί, όταν στην Ταϊλάνδη και την Ινδονησία οι εργάτες δουλεύουν με 2$ την ημέρα; Φτάνει πια με τις μισές δουλειές! Βασικός μισθός στα 44 ευρώ τον μήνα, με ρύθμιση για παροχή bonus αποδοτικότητας ύψους 90 λεπτών και μίας μπουγάτσας ανά ημέρα, ως κίνητρο για την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων.

2. Πλήρης κατάργηση των συντάξεων. Η φροντίδα των ηλικιωμένων μπορεί και πρέπει να αποτελέσει κίνητρο για την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων και όχι δικαίωμα. Όποιος θέλει να φροντίσει τους ηλικιωμένους γονείς του, ας δουλέψει παραπάνω, ώστε να πάρει τα αντίστοιχα bonus για να μπορέσει να το κάνει. Η σύνταξη αποτελεί άρνηση της ίδιας της φύσης: όσα ζώα δεν έχουν πλέον ικανότητες να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν, σιωπηλά αποσύρονται και πεθαίνουν. Έχετε δει ποτέ μαϊμούδες να φροντίζουν τα ηλικιωμένα μέλη της κοινότητάς τους; (Τι; Το κάνουν; Ε, γι’ αυτό είναι τόσο πίσω στην εξελικτική αλυσίδα…)

3. Άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, αρχής γενομένης από την πιο κραυγαλέα περίπτωση: τους γιατρούς. Τι πάει να πει «πρέπει να έχεις πτυχίο για ασκήσεις την ιατρική»; Όταν κάποιος θέλει να ασκήσει την ιατρική πρέπει να είναι ελεύθερος να το κάνει. Αν δεν είναι ικανός να θεραπεύσει τους ασθενείς του, τότε σύντομα θα χάσει την πελατεία του. Αυτό είναι άλλωστε και το νόημα του ανταγωνισμού. Τα στιβαρά επιχειρήματα της ελεύθερης αγοράς κυριαρχούν ξανά.

4. Κατάργηση όλων των δημόσιων υπηρεσιών και οργανισμών. Οι παρηκμασμένες λογικές του κράτους πρόνοιας στερούν ζωτικό χώρο από την ανάπτυξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Φτάνει πια με το μονοπώλιο του κράτους σε αγαθά όπως, για παράδειγμα, το νερό ή το ρεύμα. Να ανοίξουν άμεσα οι τομείς αυτοί στις αγορές.

5. Τέλος στην Δημόσια Υγεία. Όταν ένας πολίτης έχει την δυνατότητα να νοσηλευθεί σε δημόσιο νοσοκομείο, ποιος ο λόγος να προσπαθήσει για να αυξήσει την παραγωγικότητά του; Η υγεία πρέπει να γίνει ένας τομέας αποκλειστικά ιδιωτικός. Όποιος θέλει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα υγείας του (ή μελών της οικογένειάς του) θα πρέπει να δουλέψει περισσότερο. Αυτό θα ωφελήσει τόσο την επιχείρηση, όσο και τον ίδιο και μπορεί να είναι βασικό στοιχείο της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Σκεφθείτε πόσο ελκυστικό για τους επενδυτές θα είναι ένα περιβάλλον στο οποίο, όποτε ένας εργαζόμενος έχει ένα πρόβλημα υγείας, θα αυξάνει την παραγωγικότητά του για να μπορέσει να το αντιμετωπίσει, πληρώνοντας με τα αντίστοιχα bonus την κλινική. Η απαξίωση της δημόσιας υγείας με τις ελλείψεις προσωπικού και τα φακελάκια δεν αρκεί. Να τελειώνουμε επιτέλους με αυτό το φάντασμα του σκοτεινού παρελθόντος!

6. Τέλος στα Δημόσια Πανεπιστήμια. Τα πανεπιστήμια πρέπει να ιδιωτικοποιηθούν και να λειτουργούν χωρίς τα ασφυκτικά κριτήρια του κράτους. Στο κάτω – κάτω, αν ένα πανεπιστήμιο δεν παράγει καλούς επαγγελματίες (γιατί από επαγγελματίες έχουμε ανάγκη, όχι από επιστήμονες), το πτυχίο που θα παρέχει θα είναι υποβαθμισμένο στην αγορά εργασίας, οπότε σύντομα θα κλείσει. Με αυτή την διαδικασία θα μείνουν μόνο τα κορυφαία πανεπιστήμια στην Ελλάδα, εκείνα που θα εξασφαλίζουν χρηματοδότηση από εταιρίες και θα δουλεύουν στα project που αυτές θα τους επιβάλ…προτείνουν, χωρίς τις ιδεολογικές αγκυλώσεις περί ανεξάρτητης έρευνας, δεοντολογίας, επιστήμης και ελευθερίας των ιδεών. Οι ιδέες που δεν μπορούν να συνδεθούν με τις αγορές και το κέρδος πρέπει να εξαφανίζονται. Είναι κανόνας της φύσης, η οποία λειτουργεί ως ελεύθερη αγορά.

7. Πάγωμα προσλήψεων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αν ένας καθηγητής μπορεί να διδάξει 25 παιδιά, μπορεί να διδάξει και 60 (ίσως και 100). Επίσης αν θέλει κάποιος να στείλει τα παιδιά του σε ένα καλύτερο εκπαιδευτικό περιβάλλον, μπορεί να τα στείλει σε εκπαιδευτικά ιδρύματα όπως το Κολέγιο Αθηνών ή την Σχολή Μωραϊτη. Και μην ακούσω ότι τα δίδακτρα αποτελούν πρόβλημα. Είπαμε: όποιος θέλει παραπάνω λεφτά, να δουλέψει παραπάνω για να πάρει τα bonus παραγωγικότητας (τα ίδια με τα οποία θα φροντίζει τους ηλικιωμένους γονείς του και θα δίνει στις ιδιωτικές κλινικές).

8. Κατάργηση του ταμείου ανεργίας. Από πού και ως πού πρέπει να μας απασχολεί ότι κάποιος δεν βρίσκει δουλειά; Αυτό είναι αποκλειστικά προσωπικό του ζήτημα. Εγώ ξέρω ότι, αν κάποιος θέλει κάτι πολύ, το σύμπαν συνωμοτεί για το αποκτήσει. Και επίσης, όλα είναι θέμα ατομικών επιλογών. Έτσι γίνονται, φίλοι μου, οι πλούσιοι και οι επιτυχημένοι, όχι με κοινωνικές παροχές! Θυμάμαι την περίπτωση του φίλου μου του Νίκου: ξεκίνησε μένοντας σε ένα ψωροδιαμέρισμα 190 τ.μ. στο Ψυχικό και επειδή προσπάθησε και πάλεψε, κατάφερε να σπουδάσει στο Deree και βρήκε σιγά-σιγά δουλειά στην επιχείρηση του πατέρα του, στην οποία σήμερα είναι μεγαλοστέλεχος και μένει σε βίλα στην Εκάλη. Αυτοδημιούργητος, κανένας δεν του χάρισε τίποτα. Με την σκληρή δουλειά μπορούμε να πετύχουμε τα πάντα, όπως έκαναν οι πετυχημένοι επιχειρηματίες της χώρας, που συνεχώς τους κατηγορούμε, ενώ αυτοί είναι τόσο φιλάνθρωποι και προσφέρουν τόσα σε εμάς.

9. Απελευθέρωση των τιμών στα αγαθά πρώτης ανάγκης. Δεν κατάλαβα, όταν πουλάς ένα αμάξι ή ένα σκάφος, έρχεται κάποιος να σου πει μέχρι πόσο μπορείς να το πουλήσεις; Γιατί να συμβαίνει αυτό με τα τρόφιμα ή τα φάρμακα; Αυτή η πατερναλιστική εξουσιαστική λογική του κράτους πρέπει να σταματήσει, αποτελεί παραβίαση του ελεύθερου εμπορίου και είναι ντροπή να διατηρείται όταν έχει αποδειχθεί περίτρανα ότι οι αγορές έχουν δυνατότητα αυτορύθμισης και οι κατηγορίες περί καρτέλ, μονοπωλίων και ακρίβειας είναι έωλες ανοησίες της αριστεράς;

10. Άνοιγμα της πολιτικής στην ελεύθερη αγορά. Είναι γνωστό ότι κάθε υποψήφιος βουλευτής ξοδεύει χιλιάδες ευρώ για την προεκλογική του εκστρατεία. Γιατί να μην ανοίξει η πολιτική στην αγορά ώστε να μπορεί να αγοράσει την θέση του βουλευτή απ’ ευθείας από μια Εταιρία Διαχείρισης της Διοίκησης (αποκρατικοποιημένη, φυσικά). Με αυτό τον τρόπο αποφεύγεται η όλη αναταραχή της προεκλογικής περιόδου, με τις συγκεντρώσεις, τις ομιλίες, της αναλύσεις, τις πολιτικές συζητήσεις –πράγματα που κάνουν κακό στην παραγωγικότητα. Επίσης, ο πελάτης – υποψήφιος βουλευτής μπορεί να εμπλακεί σε μια λιγότερο κουραστική διαδικασία, έναν πλειστηριασμό της θέσης που θα διαρκέσει μόλις λίγα λεπτά. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για άλλα δημόσια αξιώματα.

11. Απελευθέρωση της πορνείας. Το ανθρώπινο σώμα δεν είναι πηγή αξιοπρέπειας, και άλλες τέτοιες μπούρδες. Η μόνη πηγή αξιοπρέπειας είναι η οικονομική επιφάνεια του καθενός, στοιχείο της προσωπικής του επιτυχίας και των επιλογών του. Το ανθρώπινο σώμα μπορεί και πρέπει να αποτελεί ένα ακόμα αγαθό προς εκμετάλλευση από την αγορά. Κάθε πολίτης, άνδρας ή γυναίκα, από 15 ετών και πάνω (ή και μικρότερος, αυτό το αφήνω ανοιχτό) πρέπει να μπορεί να εκδίδεται χωρίς να αντιμετωπίζει την γραφειοκρατία και τις αντιδραστικές φεμινιστικές οργανώσεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα καταστήσει την Ελλάδα ξανά ανταγωνιστική στον τομέα της τουριστικής ανάπτυξης και εκατοντάδες ταξιδιώτες από τις οικονομικά ισχυρές χώρες θα έρχονται στον τόπο μας για να δοκιμάσουν τον περιβόητο «Greek Lover» ή την ξακουστή «Hellinida Thea» και οι μαυρισμένες χάλκινες κορμάρες μας θα δώσουν μια σημαντική ανάσα στην οικονομία. Στα ίδια πλαίσια εκμετάλλευσης του ανθρωπίνου σώματος πρέπει να καταργηθεί και γελοιωδέστατη διάταξη που απαγορεύει σε κάποιον να πουλήσει τα νεφρά του ή άλλα όργανα του σώματός του, προς μεταμόσχευση. Δικά μου είναι τα νεφρά, ότι θέλω τα κάνω!

Η επιστροφή των ιθαγενών

Άρθρο του Slavoj Zizek στο περιοδικό New Statesman

(διαβάστε το πρωτότυπο εδώ: http://www.newstatesman.com/film/2010/03/avatar-reality-love-couple-sex)

Μετάφραση - Conan o Βάτραχος

--------------------------------------------------------------

Το Avatar του James Cameron διηγείται την ιστορία ενός ανάπηρου πρώην πεζοναύτη, ο οποίος έχει σταλεί από την Γή για να διεισδύσει σε μια φυλή γαλαζόδερμων αβορίγινων σε έναν μακρινό πλανήτη και να τους πείσει να αφήσουν τους εργοδότες του να εκμεταλλευτούν τις φυσικούς πόρους της γής τους. Μέσω μιας περίπλοκης βιολογικής διαδικασίας, ο ήρωας αποκτά νοητικό έλεγχο του “avatar” του, του σώματος ενός νεαρού αβορίγινα.

Οι αβορίγινες αυτοί είναι βαθιά “πνευματικοί” και ζουν σε αρμονία με την φύση (μπορούν να συνδέσουν ένα καλώδιο, ενσωματομένο στο σώμα τους, σε άλογα και δέντρα, ώστε να επικοινωνήσουν μαζί τους). Όπως αναμένεται, ο πεζοναύτης ερωτεύεται μια πανέμορφη ιθαγενή πριγκήπισα και ενώνεται με τους αβορίγινες στο πεδίο της μάχης, βοηθώντας τους να διώξουν τους ανθρώπους – εισβολείς και να σώσουν τον πλανήτη τους. Στο τέλος της ταινίας, ο ήρωας μεταφέρει την ψυχή του από το κατεστραμένο ανθρώπινο σώμα του στο avatar του και έτσι γίνεται ένας από αυτούς.

Δεδομένου του τρισδιάστατου υπερ-ρεαλισμού της ταινίας, με τον συνδυασμό πραγματικών ηθοποιών και την χρήση ψηφιακών animations, το Avatar θα μπορούσε να συγκριθεί με ταινίες όπως το Who Framed Roger Rabbit (Ποιός παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ – 1988) ή το Matrix (1999). Σε κάθε μία από αυτές, ο ήρωας είναι παγιδευμένος μεταξύ της καθημερινής πραγματικότητάς μας και ενός φαντασιακού σύμπαντος- κινουμένων σχεδίων στο Roger Rabbit, ψηφιακής πραγματικότητας στο Matrix ή μιας ψηφιακά παραγμένης καθημερινής πραγματικότητας στο Avatar. Αυτό που θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί είναι ότι, παρ' όλο που η αφήγηση του Avatar υποτείθεται πως λαμβάνει χώρα στην ίδια “πραγματική” πραγματικότητα, έχουμε να κάνουμε -στο επίπεδο της υποκείμενης συμβολικής οικονομίας- με δύο πραγματικότητες: τον συνηθισμένο κόσμο του αποικιοκρατικού ιμπεριαλισμού, από την μία πλευρά, και έναν φανταστικό κόσμο, κατοικούμενο από αβορίγινες που ζουν σε μια αιμομικτική σύνδεση με την φύση, από την άλλη (το δεύτερο δεν πρέπει να συγχέεται με την μίζερη πραγματικότητα των πραγματικών εκμεταλλευόμενων λαών). Το τέλος της ταινίας μπορεί να ερμηνευθεί ως μια πλήρης μετανάστευση του ήρωα από την πραγματικότητα στον φαντασιακό κόσμο, όπως στο Matrix, όπου ο Neo καλείται να αποφασίσει αν θα ξαναβυθιστεί πλήρως στο Matrix.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι πρέπει να απορρίψουμε το Avatar προς όφελος μιας περισσότερο “αυθεντικής” αποδοχής του πραγματικού κόσμου. Αν αφαιρέσουμε την φαντασία από την πραγματικότητα, η ίδια η πραγματικότητα χάνει την συνοχή της και αποσυντίθεται. Το να επιλέξει κανείς είτε να αποδεχθεί την πραγματικότητα, είτε να επιλέξει την φαντασία είναι λάθος: αν πράγματι θέλουμε να αλλάξουμε ή να αποδράσουμε από την κοινωνική πραγματικότητα μας, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να αλλάξουμε τις “φαντασίες” οι οποίες μας εντάσσουν σε αυτή την πραγματικότητα. Επειδή ο ήρωας του Avatar δεν το κάνει αυτό, η υποκειμενική του θέση είναι αυτό που ο Jacques Lacan, αναφερόμενος στον Sade, ονομάζει le dupe de son fantasme (Σ.τ.Μ: το θύμα/ κορόιδο της φαντασίας του).

Γι' αυτό τον λόγο θα ήταν ενδιαφέρον να φανταστούμε ένα sequel του Avatar, στο οποίο, μετά από κάποια χρόνια (ή, μάλλον, μήνες) ευδαιμονίας, ο ήρωας αρχίζει να νιώθει μια παράξενη δυσαρέσκεια και να αναπολεί το διεφθαρμένο ανθρώπινο σύμπαν. Η πηγή αυτής της δυστυχίας δεν είναι μόνο το ότι κάθε πραγματικότητα, όσο τέλεια και αν είναι, αργά ή γρήγορα μας απογοητεύει. Μια τέτεια τέλεια φαντασίωση μας απογοητεύει ακριβώς λόγω της τελειότητάς της: αυτό που εκπέμπει μια τέτοια τελειότητα είναι ότι δεν έχει χώρο για εμάς, τα υποκείμενα που την φανταζόμαστε.

Η ουτοπία που φαντάζεται το Avatar ακολουθεί την Χολλυγουντιανή φόρμα παραγωγής ενός ζευγαριού -η μακρά παράδοση του παραιτημένου λευκού ήρωα που πρέπει να πάει μεταξύ των αγρίων για να βρεί μια κατάλληλη σεξουαλική σύντροφο (θυμηθείτε το Χορεύοντας με τους λύκους). Σε μια τυπική Χολλυγουντιανή παραγωγή, τα πάντα, από τους Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης μέχρι τους αστεροϊδείς που χτυπούν την γή, μετατείθενται σε μια Οιδηπόδεια αφήγηση. Η γελοία κορύφωση αυτής της διαδικασίας της παρουσίασης μεγάλων ιστορικών γεγονότων ως το background στο σχηματισμό ενός ζεύγους είναι το Reds (1981) του Warren Beatty, στο οποίο το Χόλλυγουντ βρήκε τον τρόπο να αναμορφώσει την Οκτωβριανή Επανάσταση, αδιαμσβήτητα το πιο “τραυματικό” γεγονός του 20ου αιώνα. Στο Reds, το ζεύγος του John Reed και της Louise Bryant βρίσκεται σε μια βαθιά συναισθηματική κρίση. Η αγάπη τους αποκαθίσταται όταν η Louise βλέπει τον John να εκφωνεί έναν παθιασμένο επαναστατικό λόγο.

Αυτό που ακολουθεί είναι το ζευγάρι να κάνει έρωτα, σε παράλληλο μοντάζ με αρχετυπικές σκηνές από την επανάσταση, κάποιες από τις οποίες συντονίζονται με έναν πολύ προφανή τρόπο με το σεξ. Όταν ο John διεισδύει στην Louise, το πλάνο κόβει σε κάποιον δρόμο, όπου ένα πυκνό πλήθος διαδηλωτών περικυκλώνει και σταματάει ένα διεισδύον “φαλικό” τραμ, ενώ στο background ακούγεται η “Διεθνής”. Όταν, στην οργασμική κλιμάκωση, εμφανίζεται ο ίδιος ο Λενιν, απευθυνόμενος σε μια αίθουσα γεμάτη αντιπροσώπους, είναι περισσότερο ένας σοφός δάσκαλος που επιβλέπει την ερωτική πράξη του ζευγαριού, παρά ένας ψυχρός ηγέτης της επανάστασης. Ακόμα και η Οκτωβριανή επανάσταση είναι OK, σύμφωνα με το Χόλλυγουντ, εφόσον εξυπηρετεί τον σκοπό της αποκατάστασης ενός ζευγαριού.

Με έναν παρόμοιο τρόπο, το προηγούμενο blockbuster του Cameron, ο Τιτανικός, είναι πράγματι μια ταινία για την καταστροφή του πλοίου μετά την πρόσκρουση σε παγόβουνο; Θα πρέπει να προσέξουμε την ακριβή στιγμή της καταστροφής: λαμβάνει χώρα όταν οι νεαροί εραστες (Leonardo DiCaprio και Kate Winslet), αμέσως μετά την ολοκλήρωση της σχέσης τους, επιστρέφουν στο κατάστρωμα του πλοίου. Ακόμα πιο κρίσιμο είναι ότι, στο κατάστρωμα, η Winslet λέει στον εραστή της ότι όταν το πλοίο φτάσει στην Νέα Υόρκη, το επόμενο πρωί, θα φύγει μαζί του, προτιμώντας μια φτωχή ζωή με την πραγματική της αγάπα, από μια ψεύτικη, διευθαρμένη ζωή μεταξύ των πλουσίων.

Σε αυτό το σημείο το πλοίο προσκρούει στο παγόβουνο, ώστε να αποτρέψει αυτό που θα ήταν, χωρίς αμφιβολία, η αληθινή καταστροφή, δηλαδή η ζωή του ζευγαριού στην Νέα Υόρκη. Κάποιος θα μπορούσε να εικάσει με ασφάλεια ότι σύντομα η μιζέρια της καθημερινής ζωής θα είχε καταστρέχει τον έρωτά τους. Η καταστροφή, επομένως, συμβαίνει για να σώσει τον έρωτα τους, να παρατείνει την αυταπάτη ότι, αν δεν είχε συμβεί, θα ζούσαν “αυτοί καλά και εμείς καλύτερα”. Ένα ακόμα στοιχείο μπορεί να βρεθεί στις τελευταίες στιγμές του DiCaprio. Καταψύχεται στο παγωμένο νερό, πεθαίνει, καθώς η Winslet επιπλέει ασφαλής πάνω σε ένα μεγάλο κομάτι ξύλου. Ενώ γνωρίζει ότι θα τον χάσει, φωνάζει “Δεν θα σε αφήσω να φύγεις ποτέ!” -και ενώ το λέει, το σπρώχνει με τα χέρια της.

Γιατί; Γιατί έκανε την δουλειά του. Πίσω από την ιστορία μιας ερωτικής σχέσης, ο Τιτανικός λέει μια άλλη ιστορία, την ιστορία ενός κακομαθημένου κοριτσιού της υψηλής κοινωνίας που βρίσκεται σε κρίση ταυτότητας: είναι μπερδεμένη, δεν ξέρει τί να κάνει με τον εαυτό της και ο DiCaprio, πολύ περισσότερο από ερωτικός της σύντροφος, είναι ένας “εκλειπών μεσολαβητής”, του οποίου η λειτουργεία είναι να αποκαταστήσει την αίσθηση ταυτότητάς και τον σκοπό της ζωής της. Τα τελευταία λόγια του, πριν εξαφανιστεί στον παγωμένο Βόρειο Ατλαντικό, δεν είναι τα λόγια ενός ετοιμοθάνατου εραστή, αλλά το μήνυμα ενός ιεροκήρυκα, που της λέει να είναι ειλικρινής και πιστή στον εαυτό της.

Ο τεχνητός Χολλυγουντιανός “Μαρξισμός” του Cameron (η αφελής προνομιακή απεικόνηση των κατώτερων τάξεων και η γελοιογραφική απεικόνηση του σκληρού εγωισμού των πλουσίων) δεν θα πρέπει να μας ξεγελάει. Πίσω από αυτή την συμπάθεια για τους φτωχούς, κρύβεται ένας αντιδραστικός μύθος, που αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στο έργο Captains Courageous του Radyard Kipling. Αφορά ένα πλούσιο άτομο που περνάει προσωπική κρίση, το οποίο αποκαθιστά την ζωτικότητά του μέσω μιας σύντομης στενής επαφής με την δύσκολη ζωή των φτωχών. Αυτό που κρύβεται πίσω από συμπόνια για τους φτωχούς είναι η βαμπιρική τους εκμετάλλευση.

Αλλά σήμερα, το Χόλλυγουντ φαίνεται να εγκαταλείπει όλο και περισσότερο αυτή την φόρμουλα. Η ταινία που βασίζεται στο Angels & Demons του Dan Brown, πρέπει να είναι η πρώτη περίπτωση μιας Χολλυγουντιανής προσαρμογής ενός δημοφιλούς μυθιστορήματος, στο οποίο υπάρχει σεξουαλική επαφή μεταξύ του ήρωα και της ηρωίδας στο βιβλίο, αλλά όχι στην κινηματογραφική του εκδοχή -σε πλήρη αντίθεση με την παλιά παράδοση της προσθήκης ερωτικών σκηνών σε μια ταινία που βασίζεται σε ένα μυθιστόρημα στο οποίο τέτοιες σκηνές δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχει τίποτα το απελευθερωτικό σε αυτή την απουσία του σεξ. Έχουμε να κάνουμε περισσότερο με μια ακόμα απόδειξη του φαινομένου που περιγράφεται από τον Alain Badiou στο έργο του Éloge de l'amour: σήμερα, στην πραγματιστική – ναρκισσιστική εποχή μας, η ίδια η έννοια του έρωτα, της παθιασμένης προσκόλλησης σε έναν σεξουαλικό σύντροφο, θεωρείται πεπερασμένη και επικίνδυνη.

Η πίστη του Avatar στην παλιά φόρμα της δημιουργίας ενός ζεύγους, η απόλυτη εμπιστοσύνη του στην φαντασία και η ιστορία ενός λευκού που παντρεύεται την ιθαγενή πριγκήπισα και γίνεται βασιλιάς, την κάνουν περισσότερο μια συντηριτική, παλιομοδίτικη ταινία. Η τεχνική της λαμπρότητα εξυπηρετεί την κάλυψη αυτού του βασικού συντηριτισμού. Είναι έυκολο να ανακαλύψει κανείς, πίσω από τις πολιτικώς ορθές θεματικές (ένας ειλικρινής λευκός πάει με το πλευρό των οικολογικά ορθών αβορίγινων ενάντια στο “στρατιωτικό – βιομηχανικό σύμπλεγμα” των ιμπεριαλιστών εισβολέων), μια σειρά από βάναυσα ρατσιστικά μοτίβα: ένας παραπληγικός απόκληρος της Γής αρκεί για να παντρευτεί μια πανέμορφη τοπική πριγκήπισα και να βοήθησει τους ιθαγενείς να νικήσουν στην αποφασιστική τελική μάχη. Η ταινία μας λέει ότι οι μόνες επιλογές που έχουν οι αβορίγινες είναι είτε να σωθούν από τους ανθρώπους, είτε να καταστραφούν από αυτούς. Με άλλα λόγια, μπορούν να επιλέξουν είτε να είναι τα θύματα της ιμπεριαλιστικής πραγματικότητας, είτε να παίξουν τον διανεμημένο ρόλο τους στην φαντασία ενός λευκού.

Την ίδια στιγμή που το Avatar βγάζει λεφτά σε όλο τον κόσμο (κάνοντας τζίρο 1 δις $ σε λιγότερο από τρείς εβδομάδες από την πρεμιέρα του), συμβαίνει κάτι που μοιάζει, με έναν παράξενο τρόπο, με το σενάριο του. Οι νότιοι λόφοι της Ινδικής πολιτείας Orissa, που κατοικούνται από την φυλή Dongria Kondh, πωλήθηκαν σε πολυεθνικές εταιρίες εξόρυξης που σχεδιάζουν να εκμεταλλευτουν τα τεράστια απωθέματα βωξίτη της περιοχής (τα οποία υπολογίζεται ότι αξίζουν τουλάχιστον 3 τρις δολλάρια). Ως αντίδραση σε αυτή την εκδοχή ξέσπασε μια ένοπλη εξέγερση Μαοϊκών.

Ο Arundhati Roy, στο περιοδικό Outlook India, γράφει ότι ο στρατός των Μαοϊκών ανταρτών

αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από απελπισμένα φτωχούς ανθρώπους των τοπικών φυλών, οι οποίοι ζουν σε συνθήκες τέτοιας χρόνιας πείνας που μπορεί να συγκριθεί μόνο με τους λιμούς της υπο-Σαχάριας Αφρικής. Είναι άνθρωποι που, ακόμα και 60 χρόνια μετά την υποτειθέμενη ανεξαρτησία της ινδίας, δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη ή τις νόμιμες αποζημιώσεις. Είναι άνθρωποι που έχουν υποστεί ανηλεή εκμετάλλευση για δεκαετίες, συνεχώς εξαπατώμενοι από μικρούς επιχειρηματίες και δανειστές και οι γυναίκες βιάζονται “δικαιωματικά” από μέλη της αστυνομίας και της δασοφυλακής. Το ταξίδι τους πίσω σε μια μορφή αξιοπρέπειας οφείλεται σε μεγάλο βαθμός στους μαοϊκούς που έχουν ζήσει και έχουν πολεμήσει μαζί τους για δεκαετίες. Αν οι φυλές έχουν πάρει τα όπλα, είναι γιατί η κυβέρνηση, που δεν τους έχει δώσει τίποτε άλλο από βία και άγνοια, τώρα θέλει να τους αρπάξει το τελευταίο πράγμα που έχουν -την γή τους. Πιστεύουν πως αν δεν πολεμήσουν για την γή τους, θα εξολοθρευτούν. Ο ρακένδυτος, υποσιτισμένος στρατός τους, το κυρίως σώμα του οποίου αποτελείται από στρατιώτες που δεν έχουν δεί ποτέ ένα τραίνο ή λεωφορείο ή, ακόμα, μια μικρή πόλη, πολεμάει μόνο για επιβίωση.

Ο Ινδός πρωθυπουργός χαρακτήρισε την εξέγερση ως “την μόνη μεγάλη εσωτερική απειλή”. Τα ΜΜΕ, που την παρουσιάζουν ως εξτρεμιστική αντίσταση στην πρόοδο, έχουν γεμίσει με ιστορίες για “κόκκινη τρομοκρατία”, αντικαθιστώντας τις ιστορίες για “Ισλαμική Τρομοκρατία”. Δεν κάνει εντύπωση ότι το Ινδικό κράτος απαντάει με μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση ενάντια στα “οχυρά των Μαοϊκών” στις ζούγκλες της κεντρικής Ινδίας. Και είναι αλήθεια ότι και οι δύο πλευρές καταφεύγουν σε ωμή βία, στον βάναυσο αυτό πολεμο, ότι η “λαϊκή δικαιοσύνη” των ανταρτών είναι σκληρή. Παρ' όλα αυτά, όσο δυσάρεστη κι αν είναι αυτή η βία για τα δυτικά μας γούστα, δεν έχουμε το δικαίωμα να την καταδικάσουμε. Γιατί; Επειδή η κατάστασή τους είναι ακριβώς αυτή του Εγελιανού όχλου: οι Μαοϊκοί αντάρτες στην Ινδία είναι πεινασμένοι ιθαγενείς, στους οποίους έχουν αρνηθεί το μίνιμουμ μιας αξιοπρεπής ζωής.

Οπότε, που είναι η ταινία του Cameron εδώ; Πουθενά: στην Orissa δεν υπάρχουν ευγενείς πριγκήπισσες που περιμένουν λευκούς ήρωες να τις αποπλανήσουν και να βοηθήσουν τον λαό τους, μόνο οι Μαοϊκοί που οργανώνουν τους πεινασμένους χωρικούς. Η ταινία μας βοηθάει να εξασκήσουμε μια τυπική ιδεολογική διάκριση: να συμπάσχουμε με τους εξιδανικευμένους αβορίγινες, ενώ απορρίπτουμε τον πραγματικό τους αγώνα. Οι ίδιοι άνθρωποι που απόλαυσαν την ταινία και θάυμασαν τους αβορίγινες εξεγερμένους, κατά πάσα πιθανότητα θα απέρριπταν με τρόμο τους Μαοϊκούς αντάρτες της Orissa, χαρακτηρίζοντάς τους τρομοκράτες ή δολοφόνους. Το Avatar είναι λοιπόν ένα άβαταρ το ίδιο- μια ταινία που υποκαθιστά την πραγματικότητα.