Ποιός φοβάται τους ποδηλατόδρομους;

Πρόσφατα, στην πόλη της Κέρκυρας, ξεκίνησαν οι εργασίες για την κατασκευή ποδηλατόδρομων. Πολύ σύντομα, πληροφορηθήκαμε από μερικούς “ευσυνείδητους πολίτες” τις καταστροφικές συνέπειες αυτής της αλλαγής: 300 θέσεις πάρκινγκ θα χαθούν, τα καταστήματα θα χάσουν την πελατεία τους (αφού δεν θα μπορούν οι πελάτες να παρκάρουν στο ένα μέτρο από την είσοδο), θα επικρατήσει κυκλοφοριακό χάος, σμήνη από ακρίδες θα καταστρέψουν της σοδειές, το νερό θα γίνει αίμα και ο άγγελος θανάτου θα σκοτώσει όλους τους πρωτότοκους υιούς της πόλης. Τα σενάρια της Αποκάλυψης και των Μάγιας ωχρειούν, μπροστά στις ανυπολόγιστες καταστροφές που θα φέρουν οι ποδηλατόδρομοι.

Πίνακας του Ιερώνυμου Μπός που απεικονίζει την Κέρκυρα μετά την κατασκευή των ποδηλατόδρομων - και όχι την κόλαση όπως πολλοί λανθασμένα πιστεύουν.

Τον κύριο ρόλο του προφήτη για αυτή την δυσοίωνη εξέλιξη παίζουν οι έμποροι και οι καταστηματάρχες της πόλης. Η στάση τους δεν εκπλήσσει. Θυμίζει την στάση των εμπορικών συλλόγων της Αθήνας, οι οποίοι απαιτούν κατά καιρούς την απαγόρευση των πορειών και των συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας, για να μην παρεμποδίζεται η εμπορική κίνηση και το shopping. Την ίδια εχθρότητα επιδεικνύουν και στους απειροελάχιστους ελεύθερους χώρους και πάρκα της πρωτεύουσας: ένας χώρος στάθμευσης πιστεύουν πως εξυπηρετεί πολύ καλύτερα τα καταστήματα, από ένα πάρκο ή έναν χώρο πρασίνου. Κανένα επιχείρημα δεν είναι αρκετό για να τους πείσει ότι ο κόσμος δεν τελειώνει έξω από το μαγαζάκι τους. Καμία ανάγκη κοινωνικής διαμαρτυρίας, κοινωνικών διεκδικήσεων, ελέυθερων χώρων ή πρασίνου δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις ιερές ανάγκες της επιχείρησής τους. Ο κόσμος ολόκληρος είναι τα καταστήματα στην Ερμού, την Πατησίων ή την Λ. Αλεξάνδρας στην Κέρκυρα. Όλοι οι υπόλοιποι υπάρχουμε για να τα θρέφουμε.

Δεν είναι εύκολο όμως να κατηγορήσεις τους εμπόρους για αυτή την στενομυαλιά. Εδώ και χρόνια μας έχουν πείσει ότι η “επιχείρηση” και το “κατάστημα” είναι ιερές λέξεις, λέξεις που συνδέονται με την ανυπέρβλητη θεότητα της “Αγοράς”. Η Αγορά είναι ο Θεός και οι έμποροι και επιχειρηματίες οι μόνοι προφήτες του, υπεύθυνοι για κάθε ίχνος πολιτισμού, ανάπτυξης, ευημερίας και κοινωνικής γαλήνης. Σε αυτούς χρωστάμε τα πάντα. Το ίδιο ισχύει, όπως παντού, και στην Κέρκυρα. Πολλοί έμποροι θεωρούν ότι πρέπει να είναι πιο προνομιούχα τάξη από τους υπόλοιπους πολίτες, με δικαίωμα veto σε οποιαδήποτε αλλαγή ή εξέλιξη. Έτσι, δεν είναι περίεργο που κάποιος απο αυτούς γράφει -σε μια συζήτηση για το ζήτημα των ποδηλατόδρομων, στο Facebook- τα παρακάτω:

“[…] θα μαζέψω τα χρήματά μου απο αυτό το νησί σας και θα την κάνω για απέναντι που μας σέβονται εμάς που φέρνουμε λίγο χρήμα στην αγορά σας και δίνουμε και μερικές θέσεις εργασίας και μεροκάματα. Το ευχαριστώ είναι να μας κάνετε τη ζωή μας κόλαση. Ευχαριστώ όλους τους Δημότες και γηγενείς της Κέρκυρα για τον σεβασμό που δείχνετε και για τις υποδομές σας για ανάπτυξη.”*

Κερκυραίος Έμπορος: ιερός πυλώνας της ανάπτυξης
και του πολιτισμού, που ανιδιοτελώς προσφέρει
τόσα χρόνια τώρα σε εμάς τους πληβείους

Η “Κόλαση”, όπως φαίνεται, δεν είναι η κατάληψη της πόλης από τα αυτοκίνητα, η διαρκής παρουσία της λαμαρίνας σε ένα μνημείο πολιτισμού της Ουνέσκο, το καυσαέριο και η άθλια εικόνα των παράνομα παρκαρισμένων αυτοκινήτων. Όχι. Η “κόλαση” είναι οι ποδηλατόδρομοι, που μας εμποδίζουν να παρκάρουμε όπου γουστάρουμε και μας παροτρύνουν να πάρουμε ποδήλατο αντί για το πολυαγαπημένο μας αμάξι. Και για να τον ευχαριστήσουμε για την ανιδιοτελή του προσφορά σε εμάς τους αχρείους, πρέπει να ξεχάσουμε κάθε προσπάθεια βελτίωσης της ποιότητας ζωής μας που αντικρούει στα ιερά του συμφέροντα και, επιπλέον, να του δώσουμε την άδεια να χρησιμοποιεί παράνομα οποιονδήποτε δημόσιο χώρο θελήσει.

Δεν είναι βέβαια όλοι όσοι είναι ενάντιοι στους ποδηλατόδρομους έμποροι και δεν είναι όλοι οι έμποροι ενάντιοι στους ποδηλατόδρομους. Αλλά αυτό που κρατάμε εδώ από την λέξη “έμπορος” δεν είναι η επαγγελματική ιδιότητα, αλλά η “ιδεολογία” πίσω από τον όρο: ο πλήρης ατομικισμός, η έπαρση από την δήθεν “προσωπική επιτυχία” και “επίτευξη”, η συρίκνωση του κόσμου γύρω από τα στενά ατομικά συμφέροντα, η αδιαφορία για τους συμπολίτες και την ποιότητα ζωής της πόλης. Γι' αυτό τον λόγο είναι εξοργιστικό κάποιοι να χρησιμοποιούν το εξής επιχείρημα: “Τόσα προβλήματα έχουμε και αντί να τα λύσουμε φτιάξαμε ποδηλατόδρομους;”. Γιατί τώρα που κάποιοι αναγκάζονται να μην παρκάρουν παράνομα όπου θέλουν και να μην παίρνουν την αυτοκινητάρα τους για να κάνουν 50 μέτρα απόσταση, τώρα θυμήθηκαν όλα τα προβλήματα της πόλης: το άθλιο νοσοκομείο, το αεροδρόμιο μέσα στην πόλη, τα σκουπίδια και την ανύπαρκτη δημόσια συγκοινωνία. Προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν γιατί για να λυθούν χρειάζονται κοινωνικές διεκδικήσεις και κινητοποίηση των πολιτών. Προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν γιατί, αντί για τα παραπάνω, έχουμε μια πλήρη εξατομίκευση, αδιαφορία και μη-συμμετοχή στα κοινά (εκτός από τις επαφές με τα μεγάλα τζάκια του νησιού, για να μας κάνουν κανένα ρουσφέτι). Αλλά τώρα, που κάτι εισέβαλλε στην ιδιωτική τους σφαίρα, ο μόνος λόγος που αναφέρονται στα μεγάλα προβλήματα της πόλης δεν είναι γιατί διατείθενται να κινητοποιηθούν για να τα λύσουν: απλά τα χρησιμοποιούν για πάρουν πίσω την θέση πάρκινγκ τους (που δεν τους ανήκει καν). Αν λειτουργήσει το καινούργιο νοσοκομείο, οι έμποροι που βρίσκονται κοντά στο παλιό θα ξεσηκωθούν και θα μιλήσουν για “υποβάθμιση της περιοχής”. Αν μεταφερθεί το αεροδρόμιο, το ίδιο θα γίνει με τους ξενοδόχους που βρίσκονται κοντά σε αυτό. Αν γίνουν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στην πόλη με αίτημα την καθαριότητα ή τις δημόσιες συγκοινωνίες, οι έμποροι του κέντρου θα μιλήσουν για “παρεμπόδιση της αγοράς”. Αν ξεκινήσουν οι εργασίες για υπόγεια πάρκινγκ, οι έμποροι που θα βρίσκονται κοντά στα εργοτάξια θα επιχειρήσουν να τις σταματήσουν, γιατί το εργοτάξιο θα “μειώνει την αγοραστική κίνηση”.

Υπάρχει ένα πράγμα με το οποίο μπορείς να συμφωνήσεις με την πλειοψηφία των εμπόρων και των λοιπών πολέμιων των ποδηλατόδρομων. Οι ποδηλατόδρομοι αποτελούν όντως ημίμετρο. Αυτό που πρέπει να απαιτηθεί από όλους όσους δεν είναι κλεισμένοι στο καβούκι τους και θέλουν μια ανθρώπινη Κέρκυρα είναι η πλήρης πεζοδρόμηση του κέντρου. Πρέπει να δωθεί ένα οριστικό τέλος στην χούντα της λαμαρίνας. Η ποιότητα ζωής της πόλης δεν μπορεί να προσμετράται με το πόσο κοντά στο τάδε ή το δείνα κατάστημα ή καφετέρια μπορεί κανείς να παρκάρει. Η ποιότητα ζωής σημαίνει ύπαρξη ελεύθερων χώρων, χώρων που στηρίζουν την ανθρώπινη επικοινωνία και συλλογικότητα, χώρων συνέυρεσης, διαλόγου, ανταλλαγής ιδεών. Οι ίδιοι οι καταστηματάρχες θα ωφεληθούν πολύ περισσότερο από μια τέτοια πόλη (αν και οι περισσότεροι δεν το αξίζουν). Οι ποδηλατόδρομοι αποτελούν απλά ένα ελάχιστο βήμα προς μια τέτοια κατεύθυνση. Το αν η πορεία αυτή θα συνεχιστεί δεν είναι θέμα του οποιουδήποτε Δήμαρχου ή τοπικού “άρχοντα”, αλλά όλων όσων θέλουν η Κέρκυρα να πάει προς μια τέτοια κατεύθυνση.

Οι μεγάλες αγορές μας στέρησαν μισθούς, εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα. Οι μικρές αγορές πάνε να μας ακυρώσουν την επιθυμία μας για μια ανθρώπινη πόλη. Και οι δύο μας απειλούν με τρομακτικά σενάρια αν δεν ακολουθήσουμε τις υποδείξεις τους. Και για τις δύο ξέρουμε ότι το κάνουν για “ιδίον ώφελος”. Ίσως φανεί υπερβολικό, αλλά ο αγώνας και στις δύο περιπτώσεις είναι κοινός.

* Ξεκαθαρίζω ότι δεν γνωρίζω προσωπικά τον κύριο που έγραψε την συγκεκριμένη φράση. Μπορεί, συνεπώς, να τον αδικώ και να μην έχει καμία σχέση με αυτό που περιγράφω (αν και μου φαίνεται μάλλον δύσκολο). Η ίδια η "ατάκα" όμως είναι πολύ χαρακτηριστική της κατάστασης στην οποία το κείμενο αναφέρεται.